کد خبر: ۹۰۹۸۳
تاریخ انتشار: ۲۶ تير ۱۳۹۶ - ۱۲:۳۰
پایگاه اطلاع رسانی دفتر حضرت آیت‌الله العظمی مکارم شیرازی توضیحاتی درباره معنای لغوی واژه «ربا» منتشر کرد.
«ربا» یعنی چه؟............وارث:  پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حضرت آیت‌الله العظمی مکارم شیرازی ذیل سرفصل «اصطلاحات فقهی»، درباره معنای لغوی «ربا» نوشت:

معنای لغوی واژه «ربا»

پرسش: علمای لغت‌شناس کلمه «ربا» را که در قرآن‌کریم آمده چگونه معنا می‌کنند؟

پاسخ اجمالی: «راغب» مؤلف یکی از بهترین کتب لغت در زمینه قرآن، در معنی ربا مى‌گوید: «ربا در لغت داراى دو معناست: 1- زیادى 2- علوّ و برترى». صاحب «مقاییس اللغة» مى‌گوید: «ربا به دو صورت آمده «ربا» و «رباء» و هر دو یک معنا دارد و آن زیادى و رشد و نموّ است». مؤلّف «لسان‌العرب» مى‌گوید: «ربا به‌معناى زیادى و نموّ است». در مجموع، ربا در لغت عرب داراى سه معناست: زیادى، علو و نموّ و در عرف شرع، زیادى در معاملات یا وام با شرایط خاصّ است.

پاسخ تفصیلی: دیدگاه اهل لغت درباره واژه ربا

1- راغب در کتاب «مفردات»(1) مى‌گوید: »ربا در لغت داراى دو معناست: 1) زیادى 2) علوّ و برترى»؛ سپس براى هرکدام از این دو، آیات قرآن‌ را شاهد مى‌آورد. در مورد معناى دوم: «فَاِذا اَنْزَلْنا عَلَیها الْماءَ اهْتَزَّتْ وَ رَبَتْ»(2)؛ (وقتى که آب [باران را] بر زمین [مرده بى‌آب و علف] فرستادیم زمین به جنبش درمى‌آید و رشد مى‌کند).

بعضى از ادباى عرب «رشد و نمو» را هم جزیى از معناى «ربا» دانسته‌اند؛ بنابراین معناى ربا، فزونى توام با رشد است که این معناى سوم با آیه فوق سازگارتر است و «تربیت» را هم بدین جهت تربیت مى‌گویند که فزونى در انسان به‌وجود مى‌آید و انسان رشد و نموّ پیدا مى‌کند.

این دانشمند معروف لغت سپس مى‌افزاید: ربا هرگونه زیادى در سرمایه است ولى در عرف شرع به زیادى خاصّى اطلاق مى‌گردد. خلاصه اینکه او براى ربا دو معنا ذکر کرده است: یکی «زیادى» و دیگری «رشد و نموّ».

2- صاحب «مقاییس اللغه» مى‌گوید: ربا به دو صورت آمده «ربا» و «رباء» و هر دو یک معنا دارد و آن زیادى و رشد و نموّ است. به این ترتیب هر سه مفهوم را، در معناى ربا جمع کرده است.

3- مولّف لسان العرب ـ که از کتابهاى لغت گسترده و فراگیر است ـ در این مورد مى‌گوید: ربا به معناى زیادى و نموّ است.

4- و بالاخره صاحب «التحقیق فى کلمات القرآن الکریم» مى‌فرماید: «و التحقیق انّ الاصل الواحد فی هذه المادّه، هو الانفتاح مع زیاده بمعنى ان ینفتح شی فى ذاته ثمّ ینحصل له فضل و زیاده»؛ یعنى مفهوم اصلى این واژه گشایش توام با افزایش است.

از مجموع آنچه در بالا آمده نتیجه گرفته مى‌شود که ربا در لغت عرب داراى سه معناست: 1. زیادى 2. علو 3. نموّ؛ و در عرف شرع، زیادى در معاملات یا وام، با شرایط خاصّى است.(3)

-----------------------

پی نوشت:

(1). کتاب مفردات ألفاظ قرآن از بهترین کتب لغت است که لغات قرآن کریم را تفسیر کرده است و مى‌توان گفت که تفسیر کوتاهى از قرآن است.

(2). سوره فصلت، آیه 39.

(3).گردآوری از کتاب: ربا و بانکدارى اسلامى‏، مکارم شیرازى، ناصر، تهیه و تنظیم: علیان نژادى، ‏ابوالقاسم، مدرسه امام على بن ابى طالب(علیه السلام)، قم‏، 1380 شمسی، چاپ اول‏، ص 55.

مطالب مرتبط
ربا منجر به شکاف طبقاتی می‌شود/ تفاوت ربای قرضی و معاملی
دولت ها، در امور بانک ها دخالت نکنند/ اقتصاد کشور سالم نیست
منبرهای یک دقیقه ای/مومن با زاهد فرق می کند
چه کسانی از اشعار امروز مطیعی عصبانی شده‌اند؟+متن و فیلم مداحی در مصلی
4 نشانه وارد شدن نور به قلب انسان
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار
پربازدید ها