اسلام حتی ستم کردن به رباخوار را جایز نمی داند!
اما لحن آیه ۲۷۹ تندتر است و به آنهایی که به توصیه های آیه قبل گوش فرا ندهند هشدار بسیار شدید می دهد:
«فَإِن لَّمْ تَفْعَلُواْ فَأْذَنُواْ بِحَرْبٍ مِّنَ اللّهِ وَرَسُولِهِ وَإِن تُبْتُمْ فَلَكُمْ رُؤُوسُ أَمْوَالِكُمْ لاَ تَظْلِمُونَ وَلاَ تُظْلَمُونَ.»
«و اگر چنين نكرديد (و به رباخوارى ادامه داديد) پس يقين كنيد به پيكارى از سوى خدا و فرستاده او (كه متوجه شما مى شود، و دولت حقّه يا جامعه انفجار يافته آن را از شما مى گيرد). و اگر توبه كرديد سرمايه هاى شما از آن شماست (و سودش را رد كنيد، كه در اين صورت) نه ستم مى كنيد و نه ستم مى بينيد.»
سه نکته کوتاه:
* در این آیه لحن سخن را تغيير داده و پس از اندرزهايى كه در آيات پيشين گذشت با شدت با رباخواران برخورد كرده ، هشدار مى دهد كه اگر به كار خود همچنان ادامه دهند و در برابر حق و عدالت تسليم نشوند و به مكيدن خون مردم محروم مشغول باشند، پيامبر اسلام (صلى الله عليه و آله و سلم ) ناچار است با توسل به جنگ جلو آنها را بگيرد. اين همان جنگى است كه طبق قانون "قاتلوا التى تبغى حتى تفى ء الى امر الله" با گروهى كه متجاوز است پيكار كنيد تا به فرمان خدا گردن نهد انجام مى گيرد.
** در روايتى مى خوانيم هنگامى كه امام صادق عليه السلام شنيد شخص رباخوارى با نهايت جرات ربا مى خورد و نام آن را لبا (شير آغاز يا آغوز) مى نهد؛ فرمود: اگر دست بر او يابم ، او را به قتل مى رسانم. البته از اين حديث استفاده مى شود كه حكم قتل در مورد كسانى است كه منكر تحريم ربا هستند.
*** در انتهای آیه یک پیام بسیار بزرگ اسلامی بیان می شود. می فرماید اگر توبه كنيد و دستگاه رباخوارى را بر چينيد حق داريد سرمايه هاى اصلى خود را كه در دست مردم داريد (به استثناى سود) از آنها جمع آورى كنيد و اين قانون كاملا عادلانه است زيرا كه هم از ستم كردن شما بر ديگران جلوگيرى مى كند و هم از ستم وارد شدن بر شما، و در اين صورت نه ظالم خواهيد بود و نه مظلوم .
جمله لا تظلمون و لا تظلمون گر چه در مورد رباخواران آمده ولى در حقيقت يك شعار وسيع پر مايه اسلامى است كه مى گويد: به همان نسبت كه مسلمانان بايد از ستمگرى به پرهيزند از تن دادن به ظلم و ستم نيز بايد اجتناب كنند، اصولاً اگر ستمكش نباشد ستمگر كمتر پيدا مى شود و اگر مسلمانان آمادگى كافى براى دفاع از حقوق خود داشته باشند كسى نمى تواند به آنها ستم كند بايد پيش از آنكه به ظالم بگوييم ستم مكن به مظلوم بگوييم تن به ستم مده.
منبع: پایگاه خبری تحلیلی اقتصادی تراز